İNSAN HAKLARI ve DEVLET



Olayları değerlendirirken ÖNCE İNSAN demek zorundayız Romalı hukukçuf Ulpian "Bütün insanlar için geçerli olan yasalar ,devletin değil doğanın yasalarıdır"f derken yüzyıllar sonrasında insanlıkça kabul görecek olan ve bireylerin salt insan olmakla kazandıkları hakların temellerini atıyordu.Bu haklar insan olarak taşıdığımız değerlerin sömürüler,baskılar ve akla gelebilecek her türlüf güç karşısında korunması isteğidir.Ve bu haklar evrensel nitelikte olup tüm insanlığın hattaf henüz doğmamış bebeklerin bile dünyanın her yerinde sahip olması gereken İNSAN HAKLARI dır.

Yüzyıllar boyunca gelişen süreç neticesinde insan haklarında çeşitli gelişmeler yaşanmıştır.17-18. yüzyılda gerçekleşen Fransız devriminin insanlara klasik hak ve özgürlükler getirmesi, insan hakları açısından dönüm noktalarından biri olmuştur.Bireysel haklar olarak bilinen bu haklar ; mülkiyet hakkı ,siyasal haklar ,düşünce özgürlüğü, kişisel güvenlik ve yasal eşitlik gibi haklar getiriyordu.19.yüzyılla birlikte yükselen değerler bireysel haklardan çok sosyal eşitlik eksenine yöneldi.Bu gelişmeler hak listesini genişleterek sosyal hakları ve neticesinde def "Sosyal Devlet" oluşumunu doğuracaktı.

İnsanlığın yaşadığı en büyük savaşlardanf sonra 1945 yılında insan haklarına, insan kişiliğine ve eşitlik ilkelerine önem vermiş ve bu amaçların geliştirilmesi amacıyla Birleşmiş Milletler adıyla bir örgüt kurulmuş , örgüt içerisinde ise insan hakları konusunda sorumluluk yüklenen Ekonomik ve Sosyal Konsey ( ECOSOC ) oluşturulmuştu.BM Genel kurulu 10 Aralık 1948'def "İnsan Hakları Evrensel Bildirisi " ni onayladı.Bildiri özetle yasa önünde eşitlik ,keyfi yakalamalara karşı korunma , adil yargılanma ,ceza yasalarının geriye yürümemesi, mülkiyet edinme,düşünce ,vicdan ve inanç özgürlüğü, toplantı ve dernek özgürlükleri yanında eğitim dinlenme,sendikal örgütlenme alanlarındaki hak ve özgürlüklerle eşit işe eşit ücret gibi bazı sosyal ve kültürel haklara daf yer veriyordu.23 Mart 1976 yılında kabul edilen metinde ise bu haklar genişletiliyor, verilen haklar yanında "Ekonomik ve Sosyal Kültürel Haklar Uluslar arası Antlaşması "daf kabul ediliyordu.Bu metinde çalışma hakkı ,sosyal güvenlik, ailenin korunması,yaşam düzeyinin yükseltilmesi,sağlık ve eğitim hakkı,sendikal örgütlenme hakkı ile ırk,renk,dil,cinsiyet,inanç yada siyasal inançlara dayalı ayrım yapılmamasına ilişkin düzenlemeler kabul edilmişti.

Bu çalışmalar yanındaf Avrupa'da benzer çalışmalar yapıyordu,bu çerçevedef 3 Eylül 1953'te "Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi "f imzalandı.Ardından 1961 yılında Avrupa sosyal şartı diye adlandırılan "Avrupa Sosyal Haklar Sözleşmesi" imzalandı.Avrupa Ülkelerif İnsan Hakları Sözleşmesini iç hukuk düzenlemelerinin bir parçası saymaktaf hatta iç hukuk kuralları üzerinde Anayasalarında yer vermektedirler.Ülkemizde 1961 Anayasasında insanımıza evrensel nitelikteki insan hakları konusunda geniş haklar tanınmıştır.Türkiye Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve ILO ' nunf bazı sözleşmelerini def imzalayıp onayladı.1987 yılında da Vatandaşlarına "Avrupa İnsan Hakları Komisyonu"naf bireysel başvuru hakkını tanıdı.f 1982 Anayasasıyla 1961 anayasasında verilen hak ve özgürlüklere geniş kısıtlamalar getirilirken, anayasanın 90.maddesi "Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalarf kanun hükmündedir" diyordu.

 

İnsanlık topluluğunun bütün bireyleriyle kuruluşlarının bu Bildirgeyi her zaman göz önünde tutarak eğitim ve öğretim yoluyla bu hak ve özgürlüklere saygıyı geliştirmeye, giderek artan ulusal ve uluslararası önlemlerle gerek üye devletlerin halkları ve gerekse bu devletlerin yönetimi altındaki ülkeler halkları arasında bu hakların dünyaca etkin olarak tanınmasını ve uygulanmasını sağlamaya çaba göstermeleri amacıyla tüm halklar ve uluslar için ortak ideal ölçüleri belirleyen bu İnsan Hakları Evrensel Bildirgesini ilan eder.

Madde 1- Bütün insanlar özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler, birbirlerine karşı kardeşlik anlayışıyla davranmalıdırlar.

Madde 2- Herkes, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal veya başka bir görüş, ulusal veya sosyal köken, mülkiyet, doğuş veya herhangi başka bir ayrım gözetmeksizin bu Bildirge ile ilan olunan bütün haklardan ve bütün özgürlüklerden yararlanabilir.

Ayrıca, ister bağımsız olsun, ister vesayet altında veya özerk olmayan ya da başka bir egemenlik kısıtlamasına bağlı ülke yurttaşı olsun, bir kimse hakkında, uyruğunda bulunduğu devlet veya ülkenin siyasal, hukuksal veya uluslararası statüsü bakımından hiçbir ayrım gözetilmeyecektir.

Madde 3 -Yaşamak, özgürlük ve kişi güvenliği herkesin hakkıdır.

Madde 4- Hiç kimse kölelik veya kulluk altında bulundurulamaz, kölelik ve köle ticareti her türlü biçimde yasaktır.

Madde 5- Hiç kimseye işkence yapılamaz, zalimce, insanlık dışı veya onur kırıcı davranışlarda bulunulamaz ve ceza verilemez.

Madde 6- Herkesin, her nerede olursa olsun, hukuksal kişiliğinin tanınması hakkı vardır.

Madde 7- Herkes yasa önünde eşittir ve ayrım gözetilmeksizin yasanın korunmasından eşit olarak yararlanma hakkına sahiptir. Herkesin bu Bildirgeye aykırı her türlü ayrım gözetici işleme karşı ve böyle işlemler için yapılacak her türlü kışkırtmaya karşı eşit korunma hakkı vardır.

Madde 8- Herkesin anayasa yada yasayla tanınmış temel haklarını çiğneyen eylemlere karşı yetkili ulusal mahkemeler eliyle etkin bir yargı yoluna başvurma hakkı vardır.

Madde 9- Hiç kimse keyfi olarak yakalanamaz, tutuklanamaz ve sürgün edilemez.

Madde 10- Herkesin, hak ve yükümlülükleri belirlenirken ve kendisine bir suç yüklenirken, tam bir şekilde davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından hakça ve açık olarak görülmesini istemeye hakkı vardır.

 

 

2. Hiç kimse işlendiği sırada ulusal yada uluslararası hukuka göre bir suç oluşturmayan herhangi bir eylem veya ihmalden dolayı suçlu sayılamaz. Kimseye suçun işlendiği sırada uygulanabilecek olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez.

Madde 12- Kimsenin özel yaşamına, ailesine konutuna yada haberleşmesine keyfi olarak karışılamaz, şeref ve adına saldırılamaz. Herkesin bu gibi karışma ve saldırılara karşı yasa tarafından korunmaya hakkı vardır.

 

 

2. Herkes , kendi ülkesi de dahil olmak üzere, herhangi bir ülkeden ayrılmak ve ülkesine yeniden dönmek hakkına sahiptir.

 

 

2. Gerçekten siyasal nitelik taşımayan suçlardan veya Birleşmiş Milletlerin amaç ve ülkelerine aykırı eylemlerden doğan kovuşturma durumunda bu haktan yararlanılamaz.

 

 

2. Hiç kimse keyfi olarak yurttaşlığından veya yurttaşlığını değiştirme hakkından yoksun bırakılamaz.

 

 

2. Evlenme sözleşmesi, ancak evleneceklerin özgür ve tam iradeleriyle yapılır.

3. Aile, toplumun, doğal ve temel unsurudur, toplum ve devlet tarafından korunur.

 

 

2. Hiç kimse keyfi olarak mülkiyetinden yoksun bırakılamaz.

Madde 18- Herkesin düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak, din veya topluca, açık olarak ya da özel biçimde öğrenim, uygulama, ibadet ve dinsel törenlerle açığa vurma özgürlüğünü içerir.

Madde 19- Herkesin düşünce ve anlatım özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak düşüncelerinden dolayı rahatsız edilmemek, ülke sınırları söz konusu olmaksızın, bilgi ve düşünceleri her yoldan araştırmak, elde etmek ve yaymak hakkını gerekli kılar.

 

 

2. Hiç kimse bir derneğe girmeye zorlanamaz.

 

 

2. Herkesin ülkesinin kamu hizmetlerinden eşit olarak yararlanma hakkı vardır.

3. Halkın iradesi hükümet otoritesinin temelidir. Bu irade, gizli veya serbestliği sağlayacak benzeri bir yöntemle genel ve eşit oy verme yoluyla yapılacak ve belirli aralıklarla tekrarlanacak dürüst seçimlerle belirlenir.

Madde 22- Herkesin, toplumun bir üyesi olarak, sosyal güvenliğe hakkı vardır. Ulusal çabalarla ve uluslararası işbirliği yoluyla ve her devletin örgütlenmesine ve kaynaklarına göre, herkes onur ve kişiliğinin serbestçe gelişim için gerekli olan ekonomik, sosyal ve kültürel haklarının gerçekleştirilmesi hakkına sahiptir.

 

 

2.Herkesin, herhangi bir ayrım gözetmeksizin, eşit iş için eşit ücrete hakkı vardır.

3. Herkesin kendisi ve ailesi için insan onuruna yaraşır ve gerekirse her türlü sosyal koruma önlemleriyle desteklenmiş bir yaşam sağlayacak adil ve elverişli bir ücrete hakkı vardır.

4. Herkesin çıkarını korumak için sendika kurma veya sendikaya üye olma hakkı vardır.

Madde 24- Herkesin dinlenmeye, eğlenmeye, özellikle çalışma süresinin makul ölçüde sınırlandırılmasına ve belirli dönemlerde ücretli izne çıkmaya hakkı vardır.

 

 

2. Anaların ve çocukların özel bakım ve yardım görme hakları vardır. Bütün çocuklar, evlilik içi veya evlilik dışı doğmuş olsunlar, aynı sosyal güvenceden yararlanırlar.

 

 

2. Eğitim insan kişiliğini tam geliştirmeye ve insan haklarıyla temel özgürlüklere saygıyı güçlendirmeye yönelik olmalıdır. Eğitim, bütün uluslar, ırklar ve dinsel topluluklar arasında anlayış, hoşgörü ve dostluğu özendirmeli ve Birleşmiş Milletlerin barışı koruma yolundaki çalışmalarını geliştirmelidir.

3. Çocuklara verilecek eğitimin türünü seçmek, öncelikle ana ve babanın hakkıdır.

 

 

2. Herkesin yaratıcısı olduğu bilim, edebiyat ve sanat ürünlerinden doğan maddi ve manevi çıkarlarının korunmasına hakkı vardır.

Madde 28- Herkesin bu Bildirgede öngörülen hak ve özgürlüklerin gerçekleşeceği bir toplumsal ve uluslararası düzene hakkı vardır.

 

2. Herkes haklarını kullanırken ve özgürlüklerinden yararlanırken, başkalarının hak ve özgürlüklerinin tanınması ve bunlara saygı gösterilmesinin sağlanması ve demokratik bir toplumda genel ahlak ve kamu düzeniyle genel refahın gereklerinin karşılanması amacıyla yalnız yasayla belirlenmiş sınırlamalara bağlı olur.

3. Bu hak ve özgürlükler hiçbir koşulda Birleşmiş Milletlerin amaç ve ilkelerine aykırı olarak kullanılamaz.

Madde 30- Bu bildirgenin hiçbir kuralı, herhangi bir devlet, topluluk veya kişiye, burada açıklanan hak ve özgürlüklerden herhangi birinin yok edilmesini amaçlayan bir girişimde veya eylemde bulunma hakkını verir biçimde yorumlanamaz.

 

Bütün bu gelişmeleri ve öncesini içeren tarihsel süreç içerisinde,İnsanlar bireysel yaşamdan toplumsal yaşama geçerken ,yaşama ve özgür olma ,her tür doğal güçten korunma ile mülkiyet edinme olarak özetlenecek hakları,genel manada ise İNSAN HAKLARI olarak tanımlayacağımız haklarının korunması görevini,f devlete devretmiş, karşılığında da onu tanıma,kararlarına riayet etme ve kazancından vergi ödeme vb. gibi yükümlülükler üstlenmişti.

İnsanların daha iyi yaşama özlemlerini dile getiren ; çalışma,adil ücret,sosyal güvenlik,yaşama, özgürlük ve kişisel güvenlik,hapis yada sürgünden korunma,bağımsız ve tarafsız mahkemelerde adil yargılanma,sendika ve grev,sağlık ve eğitim konularını da kapsayan insan haklarını uygulamak, sosyal eşitsizlikleri giderici müdahalelerde bulunmak, çalışan sınıfları ekonomik sosyal ve kültürel yönden desteklemek te,ff Devletlerin ödev ve sorumluluğudur.

Bu haklarıftüm dünya milletleri kadar bizde hakediyoruz.Bu hakların anayasa hükümleri olması gerekiyordu, bir takım güçlerin bu hakların verilmesi hususunda ülkemize baskı yapmalarını kabullenemiyorum.Halbuki yöneticilerimiz bu konuda dış baskıların gelişmesine fırsat bile vermeyip, bu haklarınftüm milletlerin hakları olduğu gibifTürk milletininde hakkı olduğu inancıyla herkesten ve herşeyden evvelf Türk halkına bu haklarını teslim etmesi gerekirdi.Bence hem ülkemizin hemde insanlığın en önemli sorunuf İNSANLARIN VE DEVLETLERİN ARALARINDAKİ HUKUK'tur. İnsan hakları Evrensel Beyannamesi tüm İnsanlığın temel hukuku olmalıdır. Tüm olayları değerlendirirken ÖNCE İNSAN demek zorundayız.2002 yılınızı kutlar tüm insanlığa Barış ,Huzur ve mutluluk getirmesini dilerim.

Cengiz GÜLEBAY / ANTALYA

 

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BEYANNAMESİ
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Madde 11
1. Kendisine bir suç yüklenen herkes, savunması için gerekli olan tüm güvencelerin tanındığı açık bir yargılama sonunda, yasaya göre suçlu olduğu saptanmadıkça, suçsuz sayılır. Madde 13
1. Herkesin bir devletin toprakları üzerinde serbestçe dolaşma ve oturma hakkı vardır. Madde 14
1. Herkesin zulüm altında başka ülkelere sığınma ve sığınma olanaklarından yararlanma hakkı vardır. Madde 15
1. Herkesin bir yurttaşlığa hakkı vardır. Madde 16
1.Yetişkin her erkeğin ve kadının , ırk, yurttaşlık veya din bakımlarından herhangi bir kısıtlamaya uğramaksızın evlenme ve aile kurmaya hakkı vardır. Madde 17
1. Herkesin tek başına veya başkalarıyla ortaklaşa mülkiyet hakkı vardır. Madde 20
1. Herkesin silahsız ve saldırısız toplanma, dernek kurma ve derneğe katılma özgürlüğü vardır. Madde 21
1. Herkes, doğrudan veya serbestçe seçilmiş temsilciler aracılığı ile ülkesinin yönetimine katılma hakkına sahiptir. Madde 23
1. Herkesin çalışma, işini serbestçe seçme, adaletli ve elverişli koşullarda çalışma ve işsizliğe karşı korunma hakkı vardır. Madde 25
1. Herkesin kendisinin ve ailesinin sağlık ve refahı için beslenme, giyim, konut ve tıbbi bakım hakkı vardır. Herkes, işsizlik, hastalık, sakatlık, dulluk, yaşlılık ve kendi iradesi dışındaki koşullardan doğan geçim sıkıntısı durumunda güvenlik hakkına sahiptir. Madde 26
1. Herkes eğitim hakkına sahiptir. Eğitim, en azından ilk ve temel eğitim aşamasında parasızdır. İlköğretim zorunludur. Teknik ve mesleksel eğitim herkese açıktır. Yüksek öğretim, yeteneklerine göre herkese tam bir eşitlikle açık olmalıdır. Madde 27
1. Herkes toplumun kültürel yaşamına serbestçe katılma, güzel sanatlardan yararlanma, bilimsel gelişmeye katılma ve bundan yararlanma hakkına sahiptir. Madde 29
1. Herkesin, kişiliğinin serbestçe ve tam gelişmesine olanak veren topluma karşı ödevleri vardır.

Yorum Yaz